236/2 Nguyễn Thái Bình, P.12
Quận Tân Bình, Tp.HCM

0917 699 983     0915 959 983     0919 360 983

(08) 3948 1799 - (08) 38490694

12 Ý TƯỞNG GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TÍNH SÁNG TẠO

Làm thế nào để giúp bé trở nên sáng tạo hơn ? Hàng ngày bạn nên cho làm gì với trẻ để giúp bé phát triển những gì bé có ? Tất nhiên không phải là để tạo ra một Mozart hay một Picasso ! O đây, chỉ đơn giản là đề xuất với bé những họat động nho nhỏ vui vẻ để kích thích những tài năng cá nhân sẵn có mà thôi.

1- Đánh thức các cơ quan cảm giác của bé

Sự sáng tạo được nuôi dưỡng từ việc cảm nhận, sờ mó, từ những mùi vị và cảm giác. Vì vậy bạn hãy chú ý đến việc đánh thức và phát triển 5 giác quan của con bạn. Bạn hãy rủ bé thổi hơi nhè nhẹ lên làn da của bé, rủ bé ngắm nhìn lá mùa thu, rủ bé ngửi mùi đất bốc lên khi trời vừa mưa xuống, rủ bé nhảy lên một đống cỏ hoặc rơm khô để cảm thụ được sự mềm mại, cho bé ngửi một cái lá thơm được vò nát bằng các ngón tay, rủ bé nếm các loại rau quả, thức ăn, những mùi vị mà bé chưa biết đến bao giờ.

2- Khuyến khích bé quan sát những điều đơn giản trong cuộc sống hàng ngày

Không phải lúc nào cũng cần phải dẫn trẻ đến bảo tàng nghệ thuật để đánh thức cảm xúc nghệ thuật, chỉ cần ngắm nhìn một cách chăm chú thế giới xung quanh cũng đã thấy được bao nhiêu điều kỳ diệu rồi. Bạn hãy khuyến khích bé ngắm nhìn thật gần những bông hoa, những màu sắc khác nhau của một khu vườn, sự phản chiếu của một đồ vật dưới ánh sáng mặt trời...Khuyến khích bé phân biệt sự khác nhau của một đồ vật khi ánh sáng thay đổi. Khi phải chờ đợi lâu ở đâu đó, bạn hãy đưa cho bé một quyển sổ nhỏ và ít bút chì màu để bé có thể vẽ những gì bé thấy ở xung quanh và thế là thay vì phải buồn chán trong chờ đợi, bé đã có thể vẽ được một bức tranh.

3 - Khuy
ến khích mô tả những cảm xúc bằng lời

Trẻ em rất dễ thay đổi cảm xúc, trẻ có thể chuyển một cách dễ dàng từ cười sang khóc, từ sự dịu dàng dễ thương sang những cơn cáu giận ngập tràn. Tuy nhiên, tất cả những sự thể hiện của bản thân sẽ không mang tính sáng tạo, và một đứa trẻ kêu khóc và làm những động tác này nọ không thể hiện được gì cả. Nhưng nếu bạn nói với bé :  « Bây giờ Bố / Mẹ muốn cảm nhận nỗi sợ của con, sự cáu giận của con, niềm vui của con, mong muốn kêu la của con. Con có thể giải thích cho Bố / Mẹ những gì con cảm thấy bằng lời được không ? », và con bạn sẽ tạo được ý nghĩa cho sự bùng nổ của nó và bé sẽ trở nên sáng tạo. Sự thể hiện bản thân sẽ trở nên thú vị nếu những người xung quanh có thể hiểu được nó.

4- Vun trồng những năng khiếu tự nhiên

Để biết được con bạn có những năng khiếu tự nhiên gì và những hoạt động nào thích hợp nhất với bé, bạn hãy quan sát con bạn một cách kỹ lưỡng sau đó hãy đưa ra các gợi ý cho bé.

Nếu con bạn thuộc về những đứa trẻ thích các vận động, bạn hãy gợi ý và tạo điều kiện cho bé được múa, được học kịch câm, nhào lộn...

Nếu con bạn thích màu sắc, hãy cho bé được làm quen với màu nước, màu sáp, phấn màu, bột nặn, hoặc một cái máy ảnh...Trẻ con ba tuổi là đã có thể chụp được những bức ảnh rất tuyệt rồi...

Nếu con bạn chú ý đặc biệt đến âm thanh, bài hát, đến các tiếng động từ đường phố như tiếng còi xe cứu hỏa chẳng hạn, bạn hãy cho bé nghe những điệu nhạc và những bài hát khác nhau, đặc biệt là hãy chơi với bé, ví dụ như gõ vào một cái nồi, một cái cốc hoặc đơn giản chỉ là những điệu vỗ tay...
Nếu con bạn thích cầm bút và sử dụng bút một cách khéo léo, hãy cho bé tập vẽ, điều này còn chuẩn bị rất tốt cho việc cầm bút viết ở tuổi đến trường.

Tóm lại là trẻ có thể lựa chọn bất cứ họat động nào, điều cốt yếu là trẻ phải cảm thấy thoải mái và thấy được giá trị của bản thân trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau để làm nảy nở và phát triển lòng tự tin của trẻ.

                                                                (Ảnh minh họa)

5 - Phát triển trí tưởng tượng của tr

Hãy giúp con bạn phát triển trí tưởng tượng ngay từ nhỏ. Để giúp trẻ, bạn đừng bao giờ yêu cầu con :  « Nào, con hãy làm cho mọi người cười đi, làm hề đi ! Hãy kể cho cả nhà nghe một câu chuyện tuyệt vời vào nhé ! ». Để giúp trẻ bắt đầu, tốt hơn cả là gợi cho trẻ vài ý tưởng nào đó. Ví dụ, hẫy làm cho các đồ vật hoặc con vật quen thuộc nói chẳng hạn. Bạn có thể nói với trẻ : « Nếu con gấu bông này của con mà biêt nói thì nó sẽ muốn nói gì nhỉ ? »  Hoặc « nếu con mèo của  bác hàng xóm nhà mình mà biết nói thì nó sẽ nói gì nhỉ ? »...Khi trẻ bắt đầu sáng tác ra một câu chuyện, bạn hãy hướng trẻ đến những gì thân thuộc với trẻ, ví dụ như về bạn bè, về trường học, về bộ phim hoạt hình mà trẻ thích, về những nhân vật trong  truyện mà trẻ yêu quý, về gia đình, về những chuyện của cuộc sống hàng ngày như đi chợ với mẹ, đi dạo choi hoặc chuẩn bị một bữa ăn...Với những cơ sở sẵn có ban đầu như vậy, trẻ có thể dệt nên một câu chuyện nhỏ một cách dễ dàng.

6- Hãy cho trẻ những ví d

Một đứa trẻ bé không mang sẵn trong mình « bản chất  sáng tạo », sự sáng tạo của trẻ được hình thành qua sự bắt chước, và bố mẹ thường là những người được trẻ bắt chước đầu tiên. Để kích thích sự sáng tạo của con bạn, bạn hãy cho bé những ví dụ. Bạn có thể bắt đầu bằng việc vừa kể chuyện cho bé nghe vừa diễn lại các nhân vật theo các tình huống trong câu chuyện. Sau đó bạn hãy cho bé học nhắc lại những câu nói theo tình huống, ví dụ khi cáu thì nói thế nào, nói dịu dàng thì thế nào, nói thầm thì thế nào...Khuyến khích bé đóng vai một nhân vật nào đó trong câu chuyện, sau đó lại đến lượt bạn đóng lại để cho bé xem để bé học dần cách thể hiện...

7- Biến tấu các câu chuyện quen thuộc

Bạn có thể cùng con biến tấu những câu chuyện cổ tích quen thuộc của bé bằng cách cùng bé thay đổi các nhân vật, các địa điểm của câu chuyện, ví dụ như con gấu trong chuyện sẽ được thay bằng con gấu bông của bé, khu rừng trong chuyện sẽ được thay bằng công viên...Cùng lúc có thể thay đổi một số chỗ trong nội dung câu chuyện.
Bạn cũng có thể kể cho bé nghe đoạn đầu của một câu chuyện mà bé đã biết, sau đó đề nghị bé kể nốt phần còn lại...

8- Trò chơi hóa trang

Quần áo cũ, mũ, khăn, đồ trang sức đã lỗi mốt của bạn có thể trở thành những đồ hóa trang tuyệt vời cho trẻ trong những dịp này dịp khác, hoặc trong khi diễn lại các câu chuyện kể thường ngày. Để kích thích sự thi vị trong các trò sáng tạo của trẻ, bạn có thể đặt các câu hỏi: « mặc váy xong rồi thì bà hoàng hậu đi thế nào con nhỉ ? bà ấy quay người thế nào hả con, giọng nói của bà ấy thế nào nhỉ ? ...dần dần, bạn sẽ hướng trẻ vào việc nhập vai, thoát ra khỏi con người quen thuộc của trẻ và sống trong thế giới tưởng tượng.

9- Chia sẻ cảm xúc của bạn với con

Thật hạnh phúc nếu cả gia đình múa hát cùng nhau. Bạn đừng ngần ngại chia sẻ với con bạn bằng cách cho trẻ cùng nghe những bài hát, những bản nhạc yêu thích của bạn, bạn có thể chọn một vài bài đơn giản phù hợp với lứa tuổi để dạy cho trẻ một cách nhẹ nhàng. Bạn hãy trò chuyện với trẻ về những bài hát và những bài thơ mà bạn yêu, những bức tranh khiến bạn xúc động. Với trẻ nhỏ, bạn nên bắt đầu bằng những cảm xúc đơn giản nhất như cho trẻ cùng ngửi mùi thơm của một loài hoa mà bạn cảm thấy thích. Chỉ cho bé nhìn thấy những vẻ đẹp giản dị trong cuộc sống hàng ngày ví dụ trên đường dẫn con đến trường, bạn có thể chỉ cho bé: « con có thấy rằng bầu trời hôm nay rất xanh không », « con có nhìn thấy những cái lá xanh mướt óng ả dưới ánh mặt trời không ? ». Cứ như vậy, dần dần, mỗi khi đi qua những nơi quen thuộc ấy, trẻ lại nhớ lại những cảm xúc đã trải qua cùng bạn để rồi tự suy nghĩ về những cảm xúc riêng của trẻ về một điều gì đó.

10 - Hãy cho tr
ẻ thực hành một họat động nghệ thuật nào đó

Chẳng cần phải là Mozart hay Picasso, đứa trẻ bé nào cũng có tính nghệ sĩ tự nhiên trong người. Vẽ, nặn, múa, đàn , kịch...từ sớm sẽ mang lại cho trẻ sự thoải mái và đồng thời giúp trí tuệ phát triển. Nghệ thuật là một sự giải phóng, một phương tiện để tự thể hiện, để nói về bản thân và nhưũng gì ẩn chứa trong mình. Trẻ con cũng như người lớn đều tự giải tỏa và thể hiện mình qua sáng tạo. Niềm vui hay nỗi buồn của con người có thể được thăng hoa thành một điệu múa hay một bài hát. Khi vẽ một bức tranh rất đẹp bằng toàn màu đỏ, một đứa trẻ có thể đã tự thể hiện được ra ngoài cái ý muốn đá cho cô em gái một phát thật đau.
Nhưng để tìm được đúng họat động làm trẻ thích thú, trước khi đăng ký cho trẻ vào một họat động nghệ thuật nào thì cũng nên cho trẻ thử trước một vài buổi.

11- T
ạo sự thoải mái trong các họat động

Để tránh sự nhàm chán và gò ép, bạn hãy cố gắng chuyển các tập luyện thành trò chơi, ví dụ khi trẻ tập các gam trên đàn piano, thay vì bắt trẻ tập đi tập lại theo cùng một kiểu, bạn có thểchỉ cho bé  vửa tập vửa tưởng tượng ra các kiểu ngón tay : khi tay bằng cao su thì như thế nào, khi như cái máy khâu thì các nốt nhạc sẽ như thế nào, nếu tay mềm lỏng ra như nước thì nốt nhạc sẽ như thế nào...Hoặc đọc thơ theo nhịp, hoặc cùng sáng tác một bài hát liên khúc để học từ...

Họăc thay vì vẽ bằng bút lông, thỉnh thoảng trẻ có thể được vẽ bằng các ngón tay, bằng một miếng giẻ, bằng một củ khoai cắt đôi, bằng in hình lá....

Thay vì bắt trẻ phải học ký xướng âm theo kiểu cổ điển, bạn có thể cùng « chơi nhạc » với con bằng những đồ vật trong nhà rồi cùng con tìm ra các nốt nhạc cao thấp ...

Bạn hãy luôn nhớ rằng điều quan trọng ở đây không phải là những tác phẩm đẹp đẽ, những bản nhạc được dạo một cách thành thạo... Những đòi hỏi về những tác phẩm hoàn hảo của người lớn có thể giất chết tính sáng tạo của trẻ, khi đó, thay vì thấy giá trị của mình được nâng cao, đứa trẻ sẽ cảm thấy khó chịu vì bị nhận xét, vì bị gò bó ...

Điều quan trọng ở đây là sự trải nghiệm, sự tìm tòi, sự thích thú, sự thể hiện những gì diễn ra trong nội tâm của trẻ.

12 - T
ự tin vào sự sáng tạo của chính bản thân bạn

Nếu bạn tự xếp mình vào số những cha mẹ tự cho rằng mình không có khiếu sáng tạo, bạn hãy quên cái điều đó đi. Xin hãy nhứ rằng thế giới này không được chia ra làm hai nửa, một bên là những nghệ sĩ đầy sáng tạo, một bên là những người đơn giản tĩnh tại. Tất cả mọi người đều có khiếu về một cái gì đó. Bạn có thể có khiếu để cảm thụ và xây dựng một cuộc sống đẹp đẽ. bạn có thể là người làm bếp giỏi. Có thể bạn biết trồng cây. Có thể bạn sẽ biết cùng con xây những cái lâu đài bằng cát. Bạn có thể có khiếu đọc thơ...

Tóm lại, nói một cách ngắn gọn là bạn có thể mang lại cho con bạn rất nhiều từ những thứ tưởng chừng đơn giản nhất. Cái chính là bạn hãy hành động cùng trẻ.

Catherine Dolto, nhà phân tâm học; Hélène Duplantier, họa sĩ và Olivier Combier, đạo diễn nhà hát kịch trẻ em.

Biên tập và hiệu chỉnh JAMU MOMMY CENTER